บุญข้าวประดับดิน
คุ้มใดชนะก็ได้รางวัล ขบวนแห่จะแห่ไปรอบศาลาโรงธรรมแล้วนำต้นเทียนถวายพระสงฆ์ การ
ถวายเทียนเล่มหรือต้นเทียนเพื่อจุดถวายบูชาพระรัตนตรัย ถือว่าได้บุญกุศลมาก ดังนั้นญาติโยมจึง
พากันขวนขวายถวายเทียนเป็นประจำทุกปี แบบเดิมเทียนทำเป็นเล่ม ๆ แล้วนำมาถวายพระสงฆ์
ไม่มีการแห่แหนประกวดอะไร ก็ถือว่าได้บุญได้กุศลเช่นกัน
กิจวัตรของคฤหัสถ์ ในเทศกาลเข้าพรรษา เป็นเวลาที่ญาติโยมต้องบำเพ็ญบุญกิริยา
วัตถุ ๓ คือ ทานศีลภาวนาให้บริบูรณ์ การให้ทานเราจะทำบุญตักบาตรหรืออุปฐากพระภิกษุสงฆ์
หรือจะให้อะไรจำนวนเท่าใดเป็นทาน ก็ให้ทำเต็มความสามารถ การรักษาศีล เราจะอยู่จำพรรษา
ในวัดตลอดไตรมาส หรือเดือนหนึ่งสองเดือนจะรักษาอุโบสถศีล ศีล ๘ ธรรมดา หรือศีล ๕ ก็
ให้รักษาได้ ตามความสามารถ การอบรมภาวนาจะตั้งใจภาวนากี่วัน วันละกี่ชั่วโมง จะเอาแบบ
สมถะหรือแบบวิปัสสนา ก็ให้ทำได้เต็มความสามารถ Read the rest of this entry »
บุญข้าวสาก (สลากภัตร)
บุญข้าวสาก คำว่า “สาก” เพี้ยนมากจากคำว่า สลาก การทำบุญข้าวสากก็คือ การ
ถวายสลากภัตรนั่นเอง๕๙ การเขียนชื่อใส่ลงในพาข้าว (สำรับ) เรียกข้าวสาก (สลาก) การทำบุญมีการ
ให้ทานเป็นต้น
การทำบุญข้าวสาก (สลาก) ของชาวบ้านปัจจุบัน คือการที่เขียนชื่อเจ้าภาพใส่ลงในพา
ข้าว (พาข้าว หมายถึง สำรับกับข้าว) การทำบุญมีการให้ทานถวายภัตตาหารแด่พระภิภษุสงฆ์
สามเณร เป็นต้น กำหนดทำในเดือนสิบ จึงเรียกชื่ออีกอย่างหนึ่งว่า “บุญเดือนสิบ”
พิธีทำ เมื่อถึงวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๑๐ ญาติโยมพากันจัดอาหารคาวหวาน และ
หมากพลูบุหรี่ไว้เหมือนกับที่ทำในวันข้าวประดับดิน พอรุ่งขึ้นเป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เขาจะนำอาหาร
ไปใส่บาตร พอถึง ๔ โมงเช้า เขาจะนำอาหารไปใส่บาตร พระสงฆ์จะตีกลองโฮมญาติโยมจะ
นำพาข้าวของออกมารวมกัน ณ ศาลาโรงธรรม เขียนชื่อเจ้าภาพลงในกระดาษ ม้วนใส่ลงใน Read the rest of this entry »
บุญกฐิน
สำหรับคฤหัสถ์แต่ละคุ้มมีการทำต้นดอกเผิ่ง เป็นการนำผึ้งที่ต้มให้เปื่อยแล้วทำให้เป็น
ดอกหรือทำเป็นแผ่น เอาไม้ไผ่มาจักตอกสานให้เป็นหอ เอากาบกล้วยมาแทงเป็นลวดลาย ที่
เรียกว่าแทงหยวก แล้วเอากาบกล้วยนั้นไปแอ้มและมุง ใช้ดอกเผิ่งเสียบตามหลักปราสาท เรียกกัน
ว่าปราสาทเผิ่ง
พิธีทำ ญาติโยมผู้ที่มีศรัทธาแต่ละคุ้ม เมื่อถึงวันออกพรรษาจะทำหอปราสาทเผิ้ง คือ
จัดหาไม้ไผ่มาจักตอกสานให้เป็นหอ เอากาบกล้วยมาแทงหยวก แอ้มและมุงด้วยกาบกล้วย เอาผึ้ง
ต้มให้เปื่อยแล้วจุ่มทำเป็นดอก ๆ แล้วนำไปเสียบตามหลังปราสาท ข้างในหอมีขนม ข้าวต้ม กล้วย
อ้อย สาด หมอน ฝ้าย ข้างนอกแขวนด้วยกระดาษดินสอ ไม้ขีดไฟได้เวลาทุ่มเศษ ๆ ก็แห่ออกไป
ทอดที่วัด เวียนรอบศาลาโรงธรรม ๓ รอบ แล้วนำไปถวายพระ พระท่านรับแล้วอนุโมทนาเป็น
เสร็จพิธี ต่อจากนั้นญาติโยมร่วมกันถวายผ้าจำนำพรรษา๖๐ เป็นผ้าที่พระภิกษุจะรับได้ต่อเมื่อจำ Read the rest of this entry »
ความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนากับประเพณีฮีตสิบสอง
การอนุโมทนาเป็นเสร็จพิธี สำหรับคฤหัสถ์ต่อจากนั้นพระสงฆ์จะนำผ้ากฐินไปในโบสถ์ เพื่อทำ
การกรานและอนุโมทนากฐินเป็นเสร็จพิธีฝ่ายผู้รับ
๒.๔ ความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนากับประเพณีฮีตสิบสอง
ประเพณีฮีตสิบสองเป็นประเพณีที่ดีงามของชาวอีสาน ที่ได้ปฏิบัติสืบทอดมาจาก
บรรพบุรุษ ซึ่งฮีตสิบสองนี้มีหลายส่วนที่สัมพันธ์กับพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะคำสอนทาง
พระพุทธศาสนาและข้อปฏิบัติต่าง ๆ ซึ่งผู้วิจัยได้ศึกษา ประกอบด้วยฮีตสิบสอง เป็นขนบธรรม
เนียมประเพณีของชาวอีสานที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งเป็นวัฒนธรรมแสดงถึงความ
เป็นชาติเก่าแก่และเจริญ รุ่งเรืองมานาน เป็นเอกลักษณ์ของชาติและท้องถิ่น และมีส่วนช่วยให้ชาติ
ดำรงความเป็นชาติของตนอยู่ตลอดไป คนไทยเคารพศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาพระภิกษุมาก
เนื่องเพราะเชื่อว่า พระภิกษุ นั้นเป็นผู้มีความรู้มากกว่าฆราวาส เป็นผู้ทรงศีล ย่อมพูดแต่สิ่งเท็จจริง Read the rest of this entry »
สัมพันธ์ของประเพณีบุญข้าวจี่กับพระพุทธศาสนาก็ยังคงอยู่ แต่จะเปลี่ยนรูปแบบไป เหลือแต่การจี่ ข้าวแล้วนำไปใส่บาตรพระเวลาพระบิณฑบาต
บุญข้าจี่ หรือบุญเดือนสามเมื่อถึงฤดูกาลนี้ แล้วชาวบ้านจะพากันจี่ข้าวแล้วนำไปถวาย
พระที่วัดร่วมกันทำบุญถวายข้าวจี่ให้กับพระสงฆ์ มีการเจริญพระพุทธมนต์เพื่อฉลองข้าวจี่ และมี
การเทศน์อานิสงส์ ในการถวายข้าวจี่ด้วย เป็นประเพณีที่ทำกันมาแต่โบราณแต่ปัจจุบันนั้น ความ
สัมพันธ์ของประเพณีบุญข้าวจี่กับพระพุทธศาสนาก็ยังคงอยู่ แต่จะเปลี่ยนรูปแบบไป เหลือแต่การจี่
ข้าวแล้วนำไปใส่บาตรพระเวลาพระบิณฑบาตเป็นส่วนมาก และไม่มีการเจริญพระพุทธมนต์ฟัง
เทศน์อานิสงส์เหมือนแต่ก่อน ถึงอย่างไรก็ตามพระก็เข้าไปเกี่ยวข้องกับประเพณีนี้อยู่ดี ฉะนั้น
ประเพณีฮีตสิบสองกับพระพุทธศาสนาก็มีความสัมพันธ์กัน
บุญผะเหวด การทำบุญผะเหวดมักทำกันในเดือนสี่ ทางภาคอีสาน ยังนิยมทำกันเป็น
ปกติเพียงแต่รูปแบบอาจเปลี่ยนแปลงไปบ้าง เช่นการเทศน์พระเวสสันดรสิบสามกัณฑ์ พระจะแบ่ง
กันเทศน์รูปละกัณฑ์สองกัณฑ์ตามความเหมาะสม ปัจจุบันนี้นิยมนิมนต์พระเทศน์ทำนองสรภัญะ Read the rest of this entry »